Lieve Blancquaert

Birth Day, Wedding Day, Last Days. Bijna tien jaar werkte Lieve Blancquaert (56) aan een groots project dat resulteerde in drie tv-programma’s over geboorte, huwelijken en de dood. Met een tentoonstelling in Gent over deze ‘circle of life’ zet ze een punt achter wat ze zelf het ‘meest leerrijke project uit haar carrière noemt’.

Tot welke inzichten en conclusies kwam je na die drie reeksen?
Lieve: “Het zijn er veel hoor. Wat ik elke keer moest vaststellen was de strijd der sekse. Er zijn op aarde ongeveer evenveel mannen als vrouwen. De mannen zijn geboren uit vrouwen. En toch verstaan we elkaar niet. Toch raar? En soms zijn er pogingen om nader bij elkaar te komen, maar evenzeer gebeurt het tegenovergestelde. Die golfbewegingen maken we al eeuwen mee. De eeuwig durende vete tussen mannen en vrouwen is uitermate boeiend, maar het doet me ook een beetje pijn.
Een ander inzicht dat meer met het realiseren van de programma’s te maken heeft, is dat hoe langer je oprit is, hoe moeilijker bereikbaar je bent voor een gesprek. Dat zag ik iedere keer. Mensen die weinig hebben stellen hun hart sneller voor je open. Omdat ze minder of niks te verliezen hebben, of angst hebben om iets te verliezen.”

Je belichtte kindhuwelijken en polygamie. Wat me vaak opviel, was dat je je eigen mening niet ventileerde.
“Door telkens neutraal te blijven, heb ik bepaalde acties leren begrijpen. Kindhuwelijken zijn echt niet oké. Maar door ter plaatse niet met een keiharde eigen mening aan die reportage te beginnen en die mensen hun verhaal te laten vertellen, ben ik wel gaan snappen waarom men het doet. Die aanpak is dus bewust. Toch heb ik destijds kritiek gekregen omdat ik in de uitzending over polygamie volgens een journalist te soft was geweest. Maar wat is het nut om mensen met kritische vragen te bestoken? Zo krijg je niet hún verhaal maar dat van de journalist. En dat interesseert me weinig. Ik sprak met enkele vrouwen in Senegal die de tweede en derde vrouw waren van een man. Wel, zij vonden dat prima zo.”

Ben je dankzij ‘Last Days’ anders naar de dood gaan kijken?
“Ik ben er al zeker een stuk minder bang voor geworden. Niet alleen voor die van mij, maar ook voor dode mensen an sich. Mijn eigen schoonmoeder is overleden in de zomer van 2018, net op het moment dat ‘Last Days’ in uitzending ging. Ik voelde dat haar dode lichaam mij veel minder deed. De dood is erg, maar ik heb geleerd dat je het niet honderd procent negatief moet zien. Die klik is er gekomen toen ik te gast was bij de Toraja-stam op Sulawesi, waar ze de doden bewaren bij de familie thuis. De kisten lagen ook open, en er werd tegen de doden gesproken. Na vijf minuten was ik het gewoon dat we naast de doden stonden te praten, en durfde ik een kijkje nemen in de kist.”

Was ‘Last Days’ het moeilijkst en ‘Birth Day’ het makkelijkst om te maken?
“Je zegt het wellicht zo omdat we geboorte associëren met vreugde, terwijl we bang zijn van de dood. Door omstandigheden zijn we het als een taboe gaan zien. Uiteindelijk is het zelfs een handicap geworden, omdat we het associëren met angst en aftakeling. We willen het niet zien en willen het niet meemaken. Het zou beter zijn voor ieder van ons dat we de dood ook omarmen in het leven. Niemand wilt een geliefde verliezen, maar gebeuren doet het toch. Wat me altijd van ‘Birth Day’ is bijgebleven, is dat dit ene moment al bepalend is voor de rest van ons leven. De plek en de omstandigheden waarin je ter wereld komt, beslissen al voor een groot deel over je toekomst.”

Je trok voor je programma’s de wereld rond. Ben je dan ook een globetrotter?
“Nee, totaal niet! Ik reis enkel en alleen om mijn documentaires te kunnen maken. De nieuwsgierigheid en honger naar het maken van verhalen, verplichten me ertoe het vliegtuig te nemen en mijn ecologische voetafdruk te vergroten. Als ik privé vakantie neem, ga ik ergens in België of net over de grens. Ik beweeg me niet graag. Zelfs naar de luchthaven trekken is al een opgave.”

En mochten die verre locaties op de één of andere manier snel te bereiken zijn?
“Zelfs dan nog niet. Het ‘verhaal’ van die locatie, vaak een niet toeristische plek, heb ik binnen de kortste keren geabsorbeerd. Met mijn documentaires, waarin we op enkele dagen alles moeten gefilmd krijgen, zitten we zo snel mogelijk in de kern van het gebeuren. Mocht ik als gewone toerist wat rondhangen en enkel wat sightseeing doen, zou ik me er niet comfortabel bij voelen. Ik moet altijd iets om handen hebben.”

Je maakt documentaires, je man Nic (Balthazar, red.) maakt films. Waarom slaan jullie professioneel niet de handen in elkaar?
“Dat zou niet goedkomen. Ons huis is ook ons gezamenlijk werkterrein om dingen voor te bereiden. Maar we gaan elk graag uit van onze eigenheid. We hebben elk onze visie op onze projecten, en de mening van de andere zou alleen maar voor discussies zorgen. Nic is mijn man, en het is prima zo. Werk en privé gescheiden houden? Absoluut. (lacht)

‘Circle Of Life’, nog tot 12/01/2020 in de Sint-Pietersabdij in Gent.

Tom Vets / Frank Abbeloos